Главоболка, вртоглавица, промени во памтењето, проблеми со говорот или рамнотежата – овие симптоми имаат многу можни причини, но кога се нови, упорни или постепено се влошуваат, заслужуваат лекарска процена
Туморот на мозокот претставува абнормален раст на клетки во мозочното ткиво или во структурите околу мозокот. Клиничката слика може значително да се разликува од човек до човек, во зависност од видот на туморот, неговата големина, брзината на растење и местото на кое се наоѓа.
Важно е да се нагласи дека не постојат едноставни „четири фази“ што важат за сите тумори на мозокот. За разлика од многу други видови рак, мозочните тумори се проценуваат според типот и степенот на агресивност, односно градусот, како и според други карактеристики.
Сепак, симптомите може да се опишат како рана, прогресивна и напредната клиничка слика, при што нивната појава и интензитет зависат од локализацијата на туморот.
И уште нешто е особено важно: главоболката, заморот, вртоглавицата или заборавноста сами по себе не значат дека некој има тумор на мозокот. Многу почесто причината е друга.
1. Рана фаза: симптомите може да бидат тивки и лесно да се занемарат
Во почетокот туморот може да не предизвикува никакви симптоми или тие да бидат благи и неспецифични.
Кај некои луѓе може да се појават:
- нова или поинаква главоболка;
- мачнина и повраќање;
- вртоглавица;
- проблеми со рамнотежата;
- замор и недостиг на енергија;
- нарушувања на спиењето;
- потешкотии со концентрацијата;
- заборавност;
- промени во расположението или однесувањето.
Главоболката понекогаш може да биде поизразена наутро или да се влошува при кашлање, кивање или напрегање, особено ако постои зголемен притисок во черепот.
Но, огромното мнозинство главоболки не се предизвикани од мозочен тумор.
Затоа, многу поважно од самиот симптом е да се обрне внимание на неговиот тек. Доколку е нешто ново, трае подолго, станува почесто или се појавува заедно со други невролошки промени, потребно е да се побара лекарски совет.
2. Кога почнуваат невролошките промени
Како што туморот расте или влијае врз одредени мозочни структури, може да се појават поизразени невролошки симптоми.
Тие зависат од тоа кој дел од мозокот е зафатен.
Можно е да се појават слабост или нарушена координација на едната страна од телото, промени во чувството за допир или болка, проблеми со видот, говорот, читањето, пишувањето или разбирањето на зборовите.
Кај некои пациенти може да се појават и промени во памтењето или способноста за извршување секојдневни задачи.
Туморите во одредени делови од мозокот може да влијаат врз движењето, говорот, видот, слухот, рамнотежата или когнитивните функции.
Токму затоа не постои еден список на симптоми што важи за секој пациент.
3. Поизразена клиничка слика: симптомите стануваат сè потешки
Со напредувањето на болеста, кај дел од пациентите симптомите може да станат поизразени.
Главоболките може да се влошат, а проблемите со движењето, рамнотежата, говорот, видот или памтењето да станат сè позабележливи.
Може да се појават и епилептични напади.
Нападот понекогаш е првиот знак што ќе го натера лекарот да се посомнева во промена во мозокот, особено кај одредени типови тумори и нивната локализација.
Сепак, епилептичните напади имаат бројни други можни причини и еден напад не значи автоматски дека станува збор за мозочен тумор.
Доколку постои сомневање за промена во мозокот, лекарот може да упати на компјутерска томографија (КТ) или магнетна резонанца (МР), а според наодите може да бидат потребни и други испитувања.
4. Напредната болест: можат да се нарушат повеќе функции
Поврзани објави
Кај многу напреднатите тумори, симптомите може значително да влијаат врз секојдневното функционирање.
Во зависност од видот и местото на туморот, може да се појават:
- изразена слабост;
- сериозни нарушувања на движењето;
- проблеми со говорот;
- нарушувања на видот;
- тешкотии при голтањето;
- нарушена рамнотежа;
- епилептични напади;
- промени во однесувањето и личноста;
- нарушувања на свеста.
Туморите во предниот дел на мозокот, на пример, може да влијаат врз однесувањето, мотивацијата, вниманието и способноста за донесување одлуки.
Во зависност од погодените структури, кај некои пациенти може да се појават апатија и губење интерес, додека кај други може да се забележат импулсивност или промени во емоционалното реагирање.
При многу напредната болест може да дојде до сериозни нарушувања на свеста, голтањето, движењето и дишењето.
Во такви ситуации, палијативната нега има важна улога – нејзината цел е да ги ублажи болката и другите симптоми и на пациентот да му обезбеди што поголема удобност и достоинство.
Колку долго живеат пациентите со тумор на мозокот?
Ова е едно од најчестите, но и најтешките прашања.
Не постои еден одговор што важи за сите пациенти.
Прогнозата зависи од видот на туморот, неговиот градус, местоположбата, можноста за хируршко отстранување, возраста и општата здравствена состојба, како и одговорот на терапијата.
Разликите меѓу различните видови тумори се огромни.
Некои растат бавно и може да се следат или успешно да се третираат, додека други се многу агресивни и бараат брзо и комплексно лекување.
Глиобластомот, на пример, е еден од најагресивните примарни малигни тумори на мозокот и има значително поинаква прогноза од некои бавнорастечки тумори.
Затоа, прогнозата треба да се проценува индивидуално, врз основа на резултатите од снимањата, патохистолошкиот наод и другите медицински показатели.
Како може да дојде до тешки компликации?
Кај многу напреднатите тумори може да се појават сериозни компликации.
Една од нив е зголемен интракранијален притисок. Доколку тој значително се зголеми, може да дојде до притисок врз важни мозочни структури.
Во најтешките случаи може да настане и хернијација на мозочното ткиво, при што се загрозуваат структурите што ги контролираат виталните функции.
Кај пациенти во терминална фаза може да се појават нарушувања на свеста, голтањето и дишењето, како и промени во крвниот притисок и срцевиот ритам.
Но, текот на болеста е различен кај секој човек.
Најважно: не паничете поради еден симптом
Главоболка, вртоглавица, замор или заборавност многу почесто се поврзани со други состојби отколку со мозочен тумор.
Она што заслужува внимание е нов симптом кој не поминува, постепено се влошува или се појавува во комбинација со невролошки знаци – како слабост на едната страна од телото, проблеми со говорот, нарушување на видот, губење рамнотежа или епилептичен напад.
Тогаш не треба да се чека и да се погодува причината – потребна е лекарска процена.
Само лекарски преглед и соодветни дијагностички испитувања можат да покажат дали постои причина за загриженост.
Фото: Freepik