Високиот холестерол е еден од најчестите здравствени проблеми денес, а кога резултатите од крвната слика ќе покажат покачени вредности, повеќето луѓе веднаш помислуваат на исхраната. Малкумина, пак, се сомневаат во генетиката — иако токму таа понекогаш игра далеку поголема улога отколку што сакаме да признаеме.
Кардиолозите сѐ почесто предупредуваат на липопротеинот (а), познат како Lp(a) – наследен ризик-фактор што најчесто не е дел од стандардните лабораториски анализи.
Проблемот е што човек може да има сосема „добар“ холестерол на хартија, а сепак да биде изложен на сериозен ризик од срцеви заболувања.
Според експертите, станува збор за исклучително „леплива“ честичка што поттикнува воспаленија и создавање наслојки во артериите. Дополнителен проблем е што Lp(a) не може значително да се намали само со подобра исхрана или физичка активност, поради што многумина со години живеат во лажно чувство на сигурност.
Затоа лекарите сѐ почесто препорачуваат подетални анализи, особено ако во семејството постои историја на инфаркт, мозочен удар или ненадејни срцеви проблеми.
Два подмолни фактори што го покачуваат холестеролот
1. Лош и недоволен сон
Во денешно време, многумина спиењето го доживуваат како луксуз. Легнуваме доцна, се будиме изморени, гледаме во телефон пред спиење и веруваме дека организмот некако ќе издржи.
Но експертите предупредуваат дека хроничниот недостаток на сон сериозно го нарушува нивото на холестерол.
Кога не спиеме доволно, расте нивото на кортизол — хормонот на стресот, кој влијае врз метаболизмот, апетитот и начинот на кој телото ги обработува мастите.
Последиците можат да бидат:
- намалување на „добриот“ HDL холестерол,
- зголемување на триглицеридите,
- раст на LDL холестеролот, кој се поврзува со затнување на крвните садови.
Особено загрижува тоа што лошиот сон може да ја зголеми количината на таканаречениот мал, густ LDL холестерол — форма што кардиолозите ја сметаат за една од најопасните за срцето.
Со други зборови, проблемот не е само заморот. Телото со текот на времето влегува во состојба на постојан стрес.
2. Скриени воспаленија во организмот
Поврзани објави
Друг голем проблем се хроничните воспаленија во телото, кои често поминуваат целосно незабележано.
Тие можат да бидат поврзани со:
- автоимуни заболувања,
- хронични инфекции,
- па дури и проблеми со непцата.
Лекарите предупредуваат дека долготрајните воспалителни процеси ги оштетуваат ѕидовите на артериите и го менуваат начинот на кој организмот го обработува холестеролот.
Во такви услови, LDL холестеролот станува поподложен на оксидација и многу полесно се таложи во крвните садови — еден од клучните чекори кон атеросклероза.
Затоа здравјето на срцето не зависи само од килограмите и исхраната. Организмот е сложен систем во кој стресот, сонот, воспаленијата и генетиката можат да предизвикуваат штета многу пред да се појават првите симптоми.
Што советуваат кардиолозите
Експертите препорачуваат да не се потпирате само на основните анализи на крвта.
Ако во семејството има срцеви заболувања, добро е да се направи подетален липиден профил, кој вклучува:
- Lp(a),
- аполипопротеин B,
- детална анализа на LDL и HDL честичките.
Покрај тоа, квалитетниот сон, намалувањето на стресот и редовната физичка активност имаат многу поголемо значење отколку што повеќето луѓе мислат.
Препораката е најмалку 150 минути умерена физичка активност неделно — како брзо одење, пливање или возење велосипед.
Исхраната и понатаму е важна, но очигледно не е единствениот фактор. Понекогаш токму она што не го гледаме и не го чувствуваме прави најголема штета на организмот.
Фото: Freepik