Дали некогаш сте се запрашале зошто некои јадења едноставно не можете да престанете да ги јадете?
Одговорот често се крие во умами – петтиот основен вкус, покрај слатко, солено, кисело и горчливо.
Што всушност е умами?
Умами е научно дефиниран вкус поврзан со присуството на глутамат и нуклеотиди, соединенија кои природно се наоѓаат во многу намирници. Терминот доаѓа од јапонски и значи „пријатен, полн вкус“.
Овој вкус првпат бил идентификуван од Кикунае Икеда во почетокот на 20 век, кога открил дека глутаматот е клучен за богатите, „длабоки“ вкусови во храната.
Зошто јадеме повеќе кога има умами?
Истражувањата покажуваат дека:
Луѓето внесуваат поголеми количини храна кога таа содржи умами
Умами го зголемува апетитот и задоволството од јадењето
Може да помогне да се консумираат намирници кои инаку не ни се омилени
Причината? Умами сигнализира присуство на протеини, па телото го препознава како „вредна“ храна.
Врската меѓу умами и мозокот
Кога консумираме умами:
✔ се активираат рецептори на јазикот
✔ се стимулира лачење на плунка и дигестивни сокови
✔ мозокот добива сигнал за задоволство и ситост
Интересно е што умами може да помогне и во:
👉 подобрување на апетитот кај постари лица
👉 подобра дигестија
👉 намалување на потребата од прекумерно солење на храната
Како да го внесете умами во исхраната?
Вкусот на умами може да се постигне на повеќе начини:
Природни извори:
- зрели сирења (пармезан)
- домати (особено сушени)
- печурки
- месо и риба (особено термички обработени)
- соја сос и ферментирани производи
Додатоци што го засилуваат вкусот:
- мононатриум глутамат
- прав од сушени печурки
- алги (како комбу)
- нутритивен квасец
Овие состојки можат да го направат оброкот повкусен – дури и кога е нутритивно „посиромашен“.
Дали умами е секогаш добар?
Иако има многу придобивки, важно е да се внимава:
👉 Прекумерната употреба на засилувачи на вкус може да доведе до прејадување
👉 Најдобро е да се користат природни извори на умами
👉 Балансот е клучен – вкусот треба да поддржи, а не да доминира
Паметен трик за здрава исхрана
Умами може да биде одличен сојузник ако сакате:
✔ да внесете повеќе зеленчук
✔ да намалите сол
✔ да ја подобрите нутритивната вредност на оброците
На пример: додавање печурки или нутритивен квасец во зеленчуков оброк може значително да го подобри вкусот – без да додадете калории.
Умами не е само уште еден вкус – тоа е алатка што може да го трансформира начинот на кој јадеме.
👉 Може да нè натера да јадеме повеќе – но и попаметно.
👉 Може да го подобри вкусот – но и здравјето.
Прашањето е: дали ќе го користите свесно или ќе му дозволите да ве контролира?
Текст: Убавина и здравје
Фото: Freepik