Со децении постоеше општоприфатено верување дека биолошкиот часовник отчукува само за понежниот пол. Следствено, жените беа тие што мораа да размислуваат за возраста, за падот на квалитетот на јајце клетките, за ризиците од бременост по 35-годишна возраст.
Мажите, од друга страна, се сметаа за вечно плодни, т.е. без временско ограничување за татковство. Но, најновите научни истражувања покажуваат дека тоа повеќе не е случај: мажите исто така имаат свој биолошки часовник, само што тој отчукува потивко, и тоа на генетско ниво.
И мажите имаат биолошки часовник
Објавено е ново истражување кое целосно го менува начинот на кој ја разбираме плодноста. Научниците од Универзитетот Пен Стејт и Институтот Велком Сангер анализираа генетски промени во спермата и јајце-клетките и открија дека жените всушност го задржуваат квалитетот на своите јајце-клетки многу подолго отколку што се мислеше претходно. Иако бројот на јајце-клетки се намалува со возраста, нивната митохондријална ДНК – која обезбедува енергија и виталност на клетката – останува речиси непроменета и стабилна до четириесеттите години. Со други зборови, женските јајце-клетки имаат природна заштита од мутации кои се акумулираат во други клетки на телото со текот на годините. Од друга страна, науката сега потврдува дека кај мажите се случува токму спротивното. Како што мажите стареат, процесот на континуирано производство на сперматозоиди води до акумулација на генетски грешки. Секоја нова генерација сперматозоиди носи мали, но значајни промени во ДНК, кои се собираат со текот на времето. Научниците откриле дека бројот на овие мутации кај мажите во четириесеттите години речиси се дуплира во споредба со оние во дваесеттите години. Овие генетски промени можат да влијаат на намалена плодност, но исто така да го зголемат ризикот од спонтан абортус и одредени невролошки нарушувања кај децата, вклучително и аутизмот. Иако повеќето мутации не водат директно до болести, истражувањата јасно покажуваат дека возраста на таткото игра значајна улога во квалитетот на спермата и здравјето на потомството.
Нов поглед на плодноста
Затоа експертите денес повикуваат на нова рамнотежа во разговорот за плодноста: да се престане да се гледа само на биолошките граници на жените и да се посвети на мажите еднакво внимание во советувањето за репродуктивното здравје. Додека жените често планираат да ги замрзнат своите јајце-клетки или да имаат редовни гинеколошки прегледи, мажите треба да размислат и за тестирање на плодноста, особено ако го одложуваат родителството. Комбинацијата од здрава исхрана, физичка активност, престанок со пушење и умерена консумација на алкохол може значително да помогне во зачувувањето на квалитетот на сперматозоидите. Најважната порака на новата наука е: времето не поминува само за жените. Иако жените со децении се соочуваа со идејата за биолошки часовник, сега е јасно дека и мажите имаат свој – само што тој ги мери мутациите во спермата, а не бројот на јајце-клетки. Значи, ако мислевте дека часовникот отчукува само за жените, време е да ја промените вашата перспектива. Машкиот биолошки часовник навистина постои и отчукува веќе долго време.
Фото: Instagram/ @ann.ivnv