Детето наследува генетска комбинација од двајцата родители, а околу 25 проценти од гените потекнуваат од бабите и дедовците
Нашите постари често велеле дека кога се мажите за одреден маж, всушност станувате дел и од неговото семејство. Тоа значи дека тој не доаѓа „без корени“ – семејните навики, карактеристики и генетското наследство се пренесуваат понатаму, па и вашето заедничко дете неизбежно ќе наследи дел од гените од татковата страна.
Доколку се прашувате што вашето дете може да наследи директно од свекрвата, генетиката има интересен одговор.
Рускиот генетичар, доктор по биолошки науки, професор и специјалист по биотехнологија и молекуларна генетика, д-р Сергеј Киселјов, објаснува дека бабата и внукот или внуката делат околу една четвртина од својот генетски материјал.
„Детето е една четвртина од својата баба, односно околу 25 проценти од гените ги наследува од неа. Гените на родителите се мешаат кај мајката и таткото, а детето добива единствена комбинација во која се присутни гените од претходните генерации. Но, начинот на кој тие ќе се комбинираат е секогаш индивидуален.
Замислете шпил карти поделен на црвени и црни. Половина му давате на вашето дете, па во тој шпил ќе има дел од едните и дел од другите карти. Кога тоа дете ќе добие свои деца, неговиот шпил повторно се меша со оној на другиот родител. Прашањето е како ќе се изразат тие гени. Не може однапред да се претпостави дека, ако 25 проценти од гените се од бабата, детето ќе ги наследи истите физички карактеристики, особини на личноста или здравствени проблеми. Гените можат да се одразат сосема поинаку токму поради нивното постојано комбинирање“, објаснува генетичарот.
Важно е да се нагласи дека бабите од мајчина и од таткова страна не ги пренесуваат гените на ист начин, особено кога станува збор за Х-хромозомите.
Бабите од мајчина страна имаат приближно еднакво генетско сродство и со внуците и со внуките – околу 25 проценти. Од друга страна, бабите од таткова страна својот Х-хромозом можат да го пренесат само на внуките, бидејќи синовите од нив наследуваат Y-хромозом.
Поврзани објави
„Кога станува збор за надворешните карактеристики, тие можат да се појават на различни начини. Постојат рецесивни и доминантни гени. На пример, ако бабата имала сини очи – што е рецесивна особина – а дедото кафени очи, што е доминантна особина, нивното дете најверојатно ќе има кафени очи.
Но, ако генот за сини очи остане скриен во генетската комбинација и се пренесе на следната генерација, можно е кај внуците повторно да се појават сини очи, иако сите веќе мислеле дека таа особина исчезнала. Затоа, одговорите понекогаш треба да се бараат и кај претходните генерации.
Сепак, за точно да се предвиди како ќе функционира генетиката кај едно дете, потребна е детална геномска анализа на бабите, дедовците, мајката и таткото. Без информации за тоа кои гени ги носи секој член од семејството, невозможно е со сигурност да се предвиди што ќе се наследи“, вели д-р Киселјов.
И наследните болести можат да се пренесат
Освен физичките карактеристики, преку генерациите можат да се пренесуваат и одредени наследни заболувања.
„На пример, постои наследна предиспозиција за рак на дојка што се пренесува по женска линија. Ако бабата го носи тој ген, постои голема веројатност да го наследи и ќерката. Доколку генетското тестирање покаже ризик од 75 до 80 проценти, тогаш постои значителна можност и внуката да ја наследи истата предиспозиција.
Ако, пак, се роди машко дете, тој ген нема директно да предизвика појава на рак на дојка кај него, но може понатаму да го пренесе на својата ќерка“, објаснува генетичарот.
Според него, истиот принцип важи и во синџирот баба – татко – ќерка. Не само онколошките заболувања, туку и многу други наследни состојби можат да се пренесуваат од генерација на генерација.
Сепак, современата медицина денес овозможува навремено откривање на голем број генетски ризици и преземање мерки со кои може значително да се намали веројатноста за развој на одредени заболувања.