Втората бременост на уникатен начин ја менува структурата на женскиот мозок, покажува најновата студија на научници од Медицинските универзитетски центри во Амстердам. Истражувањето нуди досега најдетален увид во тоа како бременоста го трансформира мозокот на жената, создавајќи промени специфични за мајчинството.
Претходни истражувања на истата научна група веќе го покажаа влијанието на првата бременост врз женскиот мозок. Двете студии потврдуваат дека и првата и втората бременост имаат силно и единствено влијание врз мозокот на мајката.
Студијата, објавена во февруари 2026 година во списанието „Nature Communications“, открива дека бременоста предизвикува значајна „реорганизација“ на мозокот — процес што не може да се спореди со ниту едно друго животно искуство. Со користење напредна магнетна резонанца (МРИ), научниците ги следеле жените пред, за време и по бременоста, идентификувајќи прецизни промени во сивата и белата маса што ѝ помагаат на мајката да се подготви за грижата за новороденчето.
Истражувањето покажува дека за време на бременоста се намалува волуменот на сивата маса во одредени мозочни региони поврзани со социјалното сознание — т.н. „социјален мозок“. Иако ова намалување на прв поглед може да звучи загрижувачки, научниците објаснуваат дека станува збор за процес на созревање и специјализација.
Какви промени се случуваат?
Во втората студија биле опфатени 110 жени — дел од нив станале мајки првпат, други родиле второ дете, а третата група немала деца. Повторените снимања на мозокот им овозможиле на истражувачите прецизно да утврдат кои промени се случиле.
Со ова истражување првпат покажавме дека мозокот не се менува само за време на првата бременост, туку и за време на втората. И двете бремености предизвикуваат слични, но и единствени промени. Секоја бременост остава сопствен белег врз женскиот мозок“, објаснува Елселине Хукзема, раководителка на Лабораторијата за мозок и бременост при Медицинските универзитетски центри во Амстердам.
Најголемите промени за време на првата бременост се случуваат во т.н. мрежа на стандардниот режим (default mode network) — мозочна мрежа важна за саморефлексијата и социјалните процеси. За време на втората бременост таа повторно се менува, но не толку изразено. Наместо тоа, се забележуваат поголеми промени во мрежите задолжени за насочување на вниманието и реагирање на надворешни дразби.
Се чини дека при втората бременост мозокот поизразено се менува во мрежите вклучени во обработка на сензорните сигнали и контролата на вниманието. Овие процеси можат да бидат особено корисни кога се грижите за повеќе деца“, истакнува истражувачот Милу Стратхоф.
Како мозокот се приспособува на мајчинството?
Истражувачите утврдиле и поврзаност меѓу мозочните промени и емоционалната врска меѓу мајката и детето. Оваа поврзаност била поизразена за време на првата бременост. Дополнително, биле забележани врски меѓу структурните промени во мозокот и перипарталната депресија — и при првата и при втората бременост.
Ова претставува прв доказ дека промените што се случуваат во кортексот на жената за време на бременоста можат да бидат поврзани со појавата на депресија по породувањето. Кај жените што станале мајки првпат, овие врски биле особено видливи во постпородилниот период.
Поврзани објави
Овие сознанија можат да ни помогнат подобро да ги разбереме и препознаеме проблемите со менталното здравје кај мајките. Исклучително е важно да разбереме како мозокот се приспособува на мајчинството“, нагласуваат истражувачите.
Клучни заклучоци од студијата
Холандските научници ги издвојуваат следните три главни наоди:
Поголема ефикасност – Намалувањето на сивата маса претставува елиминација на непотребните невронски врски, со што мозокот станува побрз и поефикасен во препознавањето на потребите на детето.
Подобрена интуиција – Промените се најизразени во деловите од мозокот одговорни за разбирање на туѓите емоции и намери, што ѝ овозможува на мајката подлабока поврзаност со бебето.
Долготрајни ефекти – Структурните промени остануваат видливи и до две години по породувањето, а веројатно и подолго.
Научниците истакнуваат дека исклучително високите нивоа на хормоните за време на бременоста, како естрогенот и прогестеронот, се главните двигатели на овие невролошки промени. Хормоналните промени делуваат како катализатор што буквално го обликува мозокот, подготвувајќи го за новите предизвици на родителството.
Влијание врз менталното здравје
Овие наоди се од големо значење за подобро разбирање на постпородилниот период. Со појаснување на начинот на кој се менува женскиот мозок, стручњаците се надеваат дека во иднина полесно ќе ги препознаваат ризиците од состојби како постпородилна депресија или анксиозност.
Студијата потврдува дека женскиот мозок е единствено приспособен за мајчинството. Овие промени не претставуваат губење на функција, туку софистицирано невролошко приспособување што го обезбедува опстанокот и благосостојбата на детето.
Фото: Freepik